Prinsjesdag 2026: een lager tekort is nog geen lagere staatsschuld

De plannen van Prinsjesdag gaan niet alleen over hoeveel geld ergens bijkomt. Ook de vergelijking bepaalt de betekenis: gaat het om een bedrag per jaar, de totale schuld of een percentage van de economie?

Tekort en schuld bewegen niet hetzelfde

Het kabinet raamt het overheidstekort op 2,9% van het bbp in 2027 en 2,2% in 2030. Tegelijk verwacht het dat de schuldquote stijgt van 46,9% naar 48,9% van het bbp. Dit zijn vooruitzichten uit de op 15 september gepresenteerde begroting, geen gerealiseerde uitkomsten. [1]

Een tekort gaat over een periode: de overheid geeft in dat jaar meer uit dan zij ontvangt. Schuld is een opgebouwde stand. Een kleiner tekort kan dus samengaan met een verder oplopende schuld. Bovendien verandert een schuldquote ook wanneer het bbp, de noemer van de verhouding, verandert.

De afzonderlijke overheidspagina over de overheidsfinanciën toont dezelfde richting: tekorten blijven bestaan, terwijl de schuldquote geleidelijk oploopt. Het betreft dezelfde overheidscommunicatie, geen onafhankelijke tweede bevestiging. [2]

Let op het verschil tussen eenmalig en jaarlijks

Het kabinet noemt voor infrastructuur €1,5 miljard incidenteel en €300 miljoen structureel. Die bedragen betekenen niet hetzelfde. Het eerste is een eenmalige inzet; het tweede is bedoeld als terugkerende inzet. Zonder de begrotingsjaren en de uitvoeringsplanning te bekijken, kun je die niet presenteren als jaarlijks €1,8 miljard extra. [1]

Wie de begroting beoordeelt, moet daarom telkens drie zaken controleren: de periode, de vergelijkingsbasis en de status van het bedrag. Een beleidsvoornemen, een raming en een gerealiseerde uitgave zijn verschillende soorten informatie.