Geplande verkiezingen in Zuid-Soedan: waarschuwingen over veiligheid en politieke verdeeldheid

De eerste nationale verkiezingen in Zuid-Soedan sinds de onafhankelijkheid stonden gepland voor 22 december, 42 dagen na de vergadering van de Veiligheidsraad op 10 november. De stemming is tijdens de politieke overgang van het land herhaaldelijk uitgesteld.

Anita Kiki Gbeho, hoofd van de VN-missie in Zuid-Soedan, zei dat er nog ernstige zorgen waren over de veiligheid, de logistiek en het vermogen van de verkiezingscommissie om de stemming binnen de beschikbare tijd te organiseren. Ze waarschuwde dat verkiezingen geen vervanging kunnen zijn voor politieke dialoog of de uitvoering van het vredesakkoord van 2018.

Murithi Mutiga, directeur van het Afrika-programma bij de International Crisis Group, zei tegen de raad dat niet aan de voorwaarden voor geloofwaardige verkiezingen was voldaan. Hij waarschuwde dat een overhaaste stemming het vredesakkoord verder zou kunnen ondermijnen en de deur zou kunnen openen voor langdurig geweld op grote schaal.

Het akkoord voorzag in machtsdeling tussen president Salva Kiir en oppositieleider Riek Machar. Machar werd in maart 2025 onder huisarrest geplaatst en de eenheidsregering werd in september 2026 vervangen door een overgangsbestuur.

Volgens Eye Radio zei Gbeho dat sommige oppositiegroepen buiten de gesprekken tussen de partijen bleven. De beweging SPLM/A-IO van Machar heeft zijn vrijlating als voorwaarde gesteld voor deelname aan de dialoog. De regerende SPLM hield voorverkiezingen binnen de partij, zei ze, terwijl de verkiezingsactiviteiten van andere geregistreerde partijen beperkt bleven.

Ze meldde ook dat het aantal gewapende confrontaties tussen de belangrijkste ondertekenaars van het vredesakkoord was afgenomen, maar zei dat het aantal burgerslachtoffers en het aantal ontheemden in de loop van het jaar waren toegenomen.

Zorgen over financiering

De vertegenwoordiger van de Afrikaanse Unie, Jakaya Kikwete, zei tegen de raad dat de verkiezingscommissie 21 miljoen dollar had ontvangen, nadat zij 276 miljoen dollar had aangevraagd. Eerder dat jaar vertelde Abednego Akok, destijds voorzitter van de commissie, aan Radio Tamazuj dat de commissie ongeveer 21 miljoen dollar voor haar werkzaamheden had ontvangen en nog eens 6 miljoen dollar voor voorlichting aan kiezers. Het is onduidelijk of het bedrag van Kikwete betrekking heeft op dezelfde financiering.

De vertegenwoordiger van Zuid-Soedan verdedigde het streven naar een stemming en zei dat het land niet voor onbepaalde tijd onder overgangsregelingen voor machtsdeling kon blijven. De staatsomroep SSBC meldde dat Gabriel Bol Deng, voorzitter van de verkiezingscommissie, opnieuw had bevestigd dat de commissie zich eraan hield vrije en eerlijke verkiezingen te houden zoals gepland.

De vertegenwoordiger van Rusland waarschuwde tegen voorbarige conclusies over het vermogen van Zuid-Soedan om de stemming te organiseren. Zuid-Afrika zei op verzoek van Zuid-Soedan technische expertise en apparatuur te regelen.