Newsom wil alle 548 doodvonnissen in Californië omzetten

De gouverneur van Californië, Gavin Newsom, heeft plannen aangekondigd om de doodvonnissen van alle 548 mensen in de dodencel van de staat om te zetten in levenslang zonder kans op vervroegde vrijlating. Het proces is echter nog niet afgerond: het hooggerechtshof van de staat moet honderden zaken goedkeuren.

Newsom zei donderdag dat hij zijn grondwettelijke bevoegdheid tot gratieverlening gebruikte om de vonnissen om te zetten. Volgens persbureau Associated Press is voor 382 omzettingen goedkeuring van de rechter nodig, omdat de gevangenen voor meer dan één misdrijf zijn veroordeeld. De Los Angeles Times schat het aandeel waarvoor goedkeuring nodig is op ongeveer 60% en verwijst daarbij naar een andere omschrijving van de zaken waarop die eis van toepassing is.

De aankondiging is grotendeels symbolisch in een staat waar sinds 2006 niemand is geëxecuteerd. Newsom stelde in 2019 een moratorium op executies in en de executiekamer in San Quentin werd later ontmanteld. Volgens Associated Press heeft Californië de grootste dodencel van het westelijk halfrond.

Newsom zei dat de doodstraf niet strookt met de waarden van Californië en dat toepassing ervan niet eerlijk kan zijn. Voorstanders van de verandering wijzen op zorgen over raciale vooringenomenheid, onterechte veroordelingen en de kosten van langdurige beroepsprocedures. The Los Angeles Times verwees naar een rapport uit 2025 waarin wordt geschat dat de staat jaarlijks meer dan $200 miljoen uitgeeft aan beroepsprocedures in doodstrafzaken en aanverwante rechtszaken.

Het plan stuit ook op verzet. De California District Attorneys Association waarschuwde Newsom vorige maand dat een algemene omzetting geen rekening zou houden met individuele zaken en nabestaanden van slachtoffers verder leed zou berokkenen. Newsom erkende in zijn brief dat zijn besluit pijnlijke herinneringen kan oproepen bij familieleden van slachtoffers.

De aankondiging komt nu Newsom het einde van zijn gouverneurschap nadert en wordt gezien als mogelijke presidentskandidaat voor 2028. Zijn partijgenoot Xavier Becerra neemt in januari het gouverneurschap over en heeft gezegd dat hij het moratorium op executies in de staat zal verlengen.