Canada en de EU beginnen op top in Montreal gesprekken over nauwere banden

Canada en de Europese Unie zullen tijdens een tweedaagse top in Montreal nauwere banden bespreken, maar een grote aankondiging over een voorgestelde nieuwe status voor Canada wordt niet meteen verwacht.

Premier Mark Carney en voorzitter van de Europese Commissie Ursula von der Leyen nemen donderdag en vrijdag deel aan de bijeenkomst. Canadese functionarissen verwachten akkoorden over defensie, kritieke mineralen, onderzoek en handel. De partijen bekijken ook nauwere zakelijke banden en meer mogelijkheden voor studenten om aan de andere kant van de Atlantische Oceaan te studeren.

De gesprekken volgen op Von der Leyens voorstel vorige maand om de deur te openen voor Canada als ‘geassocieerd lid’ van de EU. Die status bestaat momenteel niet. In Montreal zei ze woensdag dat de twee partijen zouden beginnen te bespreken hoe Canada het eerste geassocieerde lid van het blok kan worden. Ze omschreef die ambitie als het nauwste partnerschap dat de EU ooit met een niet-Europees land heeft gehad.

De terminologie baart sommige EU-landen echter zorgen. Duitsland heeft vraagtekens gezet bij de term ‘geassocieerd lid’ en betoogd dat die op een voorkeursbehandeling kan duiden. Ook merkte het land op dat de term in een andere context is gebruikt voor Oekraïne en mogelijk Moldavië, die allebei EU-lidmaatschap nastreven. Volgens berichten waar de BBC naar verwijst, drongen Duitsland en andere landen erop aan de titel te schrappen uit een ontwerpverklaring voor de top. Daarin wordt in plaats daarvan gesproken van een ‘steeds nauwere associatie’.

De Duitse ambassadeur in Canada, Matthias Lüttenberg, zei dat Canada noch de EU voor Canada volledig lidmaatschap nastreeft. Het doel is, vertelde hij aan CTV News, het land zo dicht mogelijk bij het blok te brengen zonder dat het toetreedt.

Europese functionarissen hebben de kans op een grote aankondiging over de nieuwe relatie tijdens de top gebagatelliseerd en gezegd dat details de komende maanden mogelijk worden uitgewerkt. Canada is niet van plan een lidmaatschapsbijdrage te betalen zoals EU-landen, volgens Canadese functionarissen; het overweegt deel te nemen aan specifieke EU-programma’s die beide partijen ten goede kunnen komen.

Carney heeft gezegd dat de top verdere formele gesprekken over het verdiepen van de banden op gang zal brengen. Dat streven komt op een moment dat Canada verwikkeld is in een slepend handelsconflict met de Verenigde Staten, zijn buurland en grootste handelspartner. Canada heeft onlangs voor zijn defensiebedrijven toegang geregeld tot het aanbestedingsprogramma van het EU-veiligheids- en defensiepartnerschap en heeft in mei een energieakkoord met Duitsland gesloten over geplande langetermijnleveringen van Canadees vloeibaar aardgas aan Europa.

De Amerikaanse president Donald Trump heeft het idee van geassocieerd lidmaatschap ‘belachelijk’ genoemd en gedreigd met ‘zeer zware importheffingen’ voor Europa als hij het als een vijandige daad zou beschouwen. Canadese functionarissen zeggen dat de nauwere relatie met Europa niet bedoeld is om iemand te beledigen. Carney heeft gezegd dat de naam minder belangrijk is dan het verschil dat de regeling voor Canadezen maakt.