DNB zegt dat de economische impact van AI in Nederland onzeker blijft

De Nederlandse centrale bank zegt dat kunstmatige intelligentie de productiviteit en welvaart in Nederland kan verhogen, maar dat de economische gevolgen afhangen van de manier waarop bedrijven de technologie inzetten en of succesvolle toepassingen zich verspreiden. De impact op banen en inflatie blijft onzeker, volgens een nieuwe analyse van De Nederlandsche Bank (DNB).

DNB schat dat AI het werk aan minstens de helft van de taken kan versnellen in een kwart van de beroepen van Nederlandse werknemers. Bij een lagere drempel — minstens 40% van de taken — loopt dat aandeel op tot de helft van de werknemers. De bank benadrukt dat deze maatstaf aangeeft waar AI taken mogelijk kan ondersteunen of automatiseren; hij voorspelt niet hoeveel banen er zullen bijkomen of verdwijnen.

AI kan sommige taken overnemen, werknemers helpen meer te doen en nieuwe producten en diensten mogelijk maken. Of de werkgelegenheid stijgt of daalt, hangt deels af van de keuzes die werkgevers maken, zegt DNB. Voor veel werknemers zal de inhoud van hun werk waarschijnlijk veranderen, waardoor omscholing en in sommige gevallen een overstap naar een andere functie of sector belangrijk worden.

De bank zegt dat Nederland voordelen heeft, waaronder een sterke digitale infrastructuur, een hoogopgeleide beroepsbevolking en veel kennisintensieve diensten. De invoering verloopt echter ongelijk: grotere bedrijven en digitaal georiënteerde sectoren lopen voorop, terwijl kleinere bedrijven AI minder vaak gebruiken. Volgens DNB kunnen kleinere bedrijven profiteren van software en clouddiensten die hun toegang geven tot gespecialiseerde mogelijkheden, zonder dat ze zelf modellen of infrastructuur hoeven te ontwikkelen.

Om die voordelen te realiseren, moeten bedrijven werkprocessen aanpassen, personeel opleiden en de tijd die AI bespaart gebruiken om de kwaliteit te verbeteren, producten te ontwikkelen of de productie te verhogen. DNB zegt dat werkgevers werknemers vroeg moeten betrekken bij besluiten over AI en vaardigheden, en dat afspraken over omscholing en functiewijzigingen via collectieve onderhandelingen kunnen worden gemaakt.

De bank zegt ook dat bedrijven betrouwbare en betaalbare toegang nodig hebben tot AI-modellen, data en rekenkracht, en de mogelijkheid moeten hebben om van aanbieder te wisselen. Volgens DNB moeten succesvolle bedrijven ruimte krijgen om te groeien, zodat productieve toepassingen van AI zich door de economie kunnen verspreiden. Eventuele aanvullende nationale regels voor AI moeten zorgvuldig worden afgewogen tegen het functioneren van de Europese interne markt, zegt DNB.

Het effect van AI op de inflatie kan beide kanten op gaan. Investeringen in chips, datacentra, elektriciteitsnetwerken en andere infrastructuur kunnen de vraag naar materialen, energie en werknemers verhogen en zo de kosten opdrijven. Op termijn kunnen een hogere productiviteit en goedkopere productie de prijsdruk echter verlichten. Volgens DNB hangt de uitkomst af van hoe snel investeringen en productie groeien.