Nederlandse man vertelt over eenzaamheid nadat zijn ouders samen voor euthanasie kozen

Jan en Els, een Nederlands echtpaar van in de zeventig, overleden op 3 juni 2024 samen door euthanasie in een hospice. Hun zoon Bas zegt dat hij hun beslissing steunde, maar had gewild dat ze zouden wachten. Daarna voelde hij zich diep eenzaam terwijl hij om beide ouders tegelijk rouwde.

In een interview met de BBC, gepubliceerd op 8 november, vertelt Bas dat hij zijn ouders naar het hospice reed en hen in de maanden daarvoor probeerde over te halen de beslissing uit te stellen. Zijn vader had al jaren pijn, terwijl zijn moeder, Els, dementie had. Bas was bang dat haar Alzheimer verder zou vorderen als ze wachtten, totdat ze niet langer in staat zou worden geacht zelf de beslissing te nemen.

In het hospice vroeg hij zich even af of hij de afspraak moest afzeggen, zegt hij. Hij besloot er niets over te zeggen, omdat hij zijn ouders niet aan het twijfelen wilde brengen nadat hij hun beslissing had gesteund. Artsen dienden de medicatie toe terwijl Jan en Els hand in hand naast elkaar lagen, meldt de BBC.

Bas zei dat het verlies van beide ouders tegelijk betekende dat hij geen broer of zus had om zijn verdriet mee te delen. Hij vertelde dat hij zich vier of vijf weken lichamelijk ziek voelde en dat hij anderen deze ervaring niet zou aanraden, hoewel hij dacht dat euthanasie voor zijn ouders misschien de beste optie was.

Volgens de BBC hadden Jan en Els openlijk met Bas over hun plannen gesproken en woonde hij gesprekken met hun artsen bij. Twee dagen voor hun overlijden las hij hun een brief van acht pagina’s voor, waarin hij hen bedankte voor hun leven samen. Hij zei dat zijn vader hem daarna omhelsde — een zeldzaam blijk van genegenheid.

Euthanasie en dementie

Volgens de richtlijnen van de Nederlandse overheid moet iemand met dementie worden beoordeeld aan de hand van alle zes wettelijke zorgvuldigheidscriteria. In een laat stadium van dementie is euthanasie zeer zeldzaam en kan die alleen worden overwogen als de persoon een schriftelijk verzoek heeft gedaan toen die nog wilsbekwaam was. Zo’n verzoek garandeert geen euthanasie: een arts moet de omstandigheden van de persoon beoordelen en nagaan of de wens nog steeds duidelijk is.

De richtlijnen beschrijven algemene regels; ze stellen niet vast welke individuele medische beoordelingen in het geval van Jan en Els zijn gemaakt. De BBC meldt dat in 2024 in Nederland 9.958 mensen door euthanasie overleden, onder wie 427 mensen met dementie. Volgens de BBC overleden dat jaar 108 mensen — 54 stellen — door duo-euthanasie. De omroep baseert zich daarbij op de Regionale Toetsingscommissies Euthanasie.