ECB-onderzoekers wijzen op hoge kosten van geldtransfers en geringe bekendheid met SEPA

Miljoenen mensen die geld overmaken binnen Zuidoost-Europa zouden minder kunnen betalen door bankoverschrijvingen via de gemeenschappelijke eurobetalingsruimte (SEPA) te gebruiken. Toch maken veel huishoudens nog steeds gebruik van contante diensten en zei minder dan 40% van de ondervraagde consumenten van het systeem te hebben gehoord, volgens een blogbericht van de Europese Centrale Bank.

Het bericht, dat op 3 november is gepubliceerd door onderzoekers van de ECB en de Oesterreichische Nationalbank, is gebaseerd op enquêtegegevens uit zes landen: Bulgarije, Roemenië, Albanië, Bosnië en Herzegovina, Noord-Macedonië en Servië. Volgens het bericht ontvangt ongeveer een derde van de ontvangers van geldtransfers in deze groep geld contant via vrienden of familieleden, en nog eens een derde via fysieke geldtransferkantoren.

De kosten verschillen per aanbieder, route en betaalmethode. De onderzoekers zeggen dat contante overboekingen doorgaans 6% tot 12% kosten, terwijl digitale overboekingen via niet-bancaire aanbieders 1,5% tot 4,5% kunnen kosten. De kostenramingen betreffen geselecteerde routes van Duitsland naar Bulgarije, van Spanje naar Roemenië en van Italië naar Albanië in het derde kwartaal van 2025.

Een vergoeding van 5% zou neerkomen op ongeveer € 140 miljoen van de jaarlijkse instroom van geldtransfers in Bulgarije en € 130 miljoen in Albanië, berekenen de auteurs. Volgens hen kunnen SEPA-overschrijvingen de kosten verlagen, vooral wanneer ontvangers rekeningen in euro’s hebben en valutaconversie vermijden.

SEPA is bedoeld om eurobetalingen tussen deelnemende landen net zo eenvoudig te maken als binnenlandse overschrijvingen. Het omvat nu 41 landen, zeggen de auteurs. Albanië en Noord-Macedonië vielen er vanaf 2024 geografisch onder, Servië vanaf 2025, terwijl Bosnië en Herzegovina in augustus 2026 het lidmaatschap heeft aangevraagd. Dat een land geografisch onder SEPA valt, betekent niet dat er meteen een volledig operationeel betalingssysteem is.

Ook het bezit van een rekening beperkt de toegang. Volgens de blog heeft ongeveer de helft van de inwoners van Albanië geen betaalrekening of vergelijkbaar product; in Roemenië is dat 25% en in Bosnië en Herzegovina 17%. In Bulgarije, Servië en Noord-Macedonië ligt het percentage lager.

De auteurs stelden vast dat de bekendheid met SEPA groter was onder mensen met een hoger inkomen, meer opleiding en meer financiële kennis. Consumenten met een tertiaire opleiding hadden ongeveer 17 procentpunt meer kans van SEPA te hebben gehoord dan mensen met alleen basisonderwijs.

De onderzoekers waarschuwen dat meer bekendheid op zichzelf mogelijk niet verandert hoe mensen geld overmaken. Ze stellen echter dat zelfs een bescheiden verschuiving naar goedkopere overschrijvingen huishoudens ten goede kan komen, naast voordelen op het gebied van gemak, snelheid, betrouwbaarheid en veiligheid.