Nederlandse minister handhaaft asielbeleid voor jezidi’s ondanks zorgen over terugkeer

In een brief aan de Tweede Kamer van 4 november zei minister van Asiel en Migratie Bart van den Brink dat het huidige Nederlandse beleid voor Irak jezidi’s niet aanmerkt als een groep met een bijzonder risico. Slechte leefomstandigheden in ontheemdenkampen zijn op zichzelf geen grond voor internationale bescherming, zei hij; aanvragers moeten bij terugkeer vervolging of ernstige schade riskeren.

Van den Brink zei dat het beleid was gebaseerd op een ambtsbericht van het ministerie van Buitenlandse Zaken uit november 2023. Daaruit bleek volgens hem niet dat jezidi’s uitsluitend vanwege hun jezidische afkomst vervolging of ernstige schade te wachten staat. De Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) beoordeelt persoonlijke omstandigheden individueel, en jezidi’s kunnen op die basis bescherming krijgen, voegde hij eraan toe.

De brief is een reactie op een petitie die HeerlenMondiaal, een organisatie die zich verzet tegen de terugkeer van jezidi’s naar Irak, in september bij de Tweede Kamer indiende. Volgens de petitie worden zij geconfronteerd met ernstige bedreigingen en slechte leefomstandigheden in kampen, terwijl terugkeer naar hun thuisregio Sinjar niet haalbaar is. Veel jezidi’s sloegen op de vlucht nadat Islamitische Staat in 2014 begon met de genocide op de gemeenschap.

De omstandigheden in kampen kunnen meewegen in een individuele asielzaak. In april vernietigde een rechtbank in Haarlem de afwijzing van de aanvraag van een jezidische man. De rechtbank oordeelde dat de overheid onvoldoende had uitgelegd waarom terugkeer naar een ontheemdenkamp hem niet zou blootstellen aan een reëel risico op een behandeling die verboden is onder het Europese mensenrechtenrecht. De rechter wees op recentere informatie over tekorten aan basisvoorzieningen en medische zorg. De rechtbank droeg de overheid op een nieuw besluit te nemen; ze verleende zelf geen asiel.

In een afzonderlijke zaak diezelfde maand liet een rechtbank in Middelburg de afwijzing van de aanvraag van een jezidische vrouw in stand. De omstandigheden in haar zaak voldeden volgens de rechtbank niet aan de hoge drempel voor een schending van dezelfde mensenrechtenbepaling.

Van den Brink zei dat in 2026 een nieuw ambtsbericht van het Nederlandse ministerie van Buitenlandse Zaken over Irak zou verschijnen, met daarin ook aandacht voor de positie van jezidi’s. Daarna zou hij beoordelen of het beleid moest veranderen.