Jongeren protesteren in heel Europa over onderwijs, huisvesting en de kosten van levensonderhoud

Jongeren hebben de afgelopen weken in heel Europa meegedaan aan protesten over onderwijs, huisvestingskosten en zorgen over hun economische toekomst. Sommige demonstraties zijn daarbij gewelddadig geworden. De omvang van de onrust roept de vraag op of afzonderlijke nationale geschillen bijdragen aan een breder gevoel van onvrede — en hoe regeringen zullen reageren nu verkiezingen naderen.

Er zijn marsen en bijeenkomsten gehouden in Frankrijk, België, Ierland, Spanje, Portugal, Italië, Griekenland, Servië en Albanië. De protesten verschilden in omvang en onderwerp: studenten in Frankrijk klaagden over personeelstekorten en verslechterende schoolgebouwen, terwijl huisvestingskosten een belangrijke zorg waren in Madrid en Lissabon. In Albanië riepen demonstranten premier Edi Rama op af te treden; zij beschuldigden de regering van corruptie.

Veel acties zijn informeel via sociale media georganiseerd, soms met slogans of protesten elders als inspiratie. In Barcelona gebruikten studenten de hashtag #InstitutsIndignats, een verwijzing naar een Franse studentenslogan. De Belgische minister van Binnenlandse Zaken Bernard Quentin heeft kritiek geuit op wat hij de “TikTokisation” van protesten noemt.

De grieven gaan verder dan onderwijs. Jongeren hebben hun zorgen geuit over de kosten van levensonderhoud, toegang tot huisvesting, het milieu en de mogelijkheid dat kunstmatige intelligentie het aantal beschikbare banen vermindert. In Lissabon vertelde de 26-jarige promovenda Carolina Cruz aan Reuters dat ze bang was haar huis te verliezen wanneer haar huurcontract afloopt. “Ik ben de eerste in mijn familie die aan een promotieprogramma begint en ondanks al het studeren dat ik heb gedaan, red ik het nog steeds niet”, zei ze.

De protesten brengen ook mensen met uiteenlopende politieke zorgen samen. Tijdens een campagnebijeenkomst voor de Franse nationalist Marine Le Pen vertelden jonge aanhangers BBC-Europe-redacteur Katya Adler dat ze zich zorgen maakten over immigratie, veiligheid op straat en de kosten van levensonderhoud. Ook vakbonden en andere groepen hebben zich bij de bredere protestgolf aangesloten, waardoor het moeilijk is de demonstraties als één beweging te beschouwen.

Geweld en uiteenlopende verklaringen

De meeste protesten begonnen vreedzaam, maar sommige werden gevolgd door plunderingen en confrontaties. De Franse en Belgische inlichtingendiensten hebben plunderingen rond toegestane demonstraties vooral als opportunistisch omschreven, terwijl autoriteiten ook hebben gewezen op geweld door radicale groepen. Belgische functionarissen hebben extreemlinkse groepen verantwoordelijk gehouden; de nationalistische partij Vlaams Belang heeft de onrust in Brussel en Luik daarentegen “geïmporteerd” genoemd en in verband gebracht met immigratie en integratie. Dit zijn uiteenlopende politieke verklaringen, geen eensluidende uitleg voor het geweld.