Nederlandse gemeenten boeken overschot van €3,2 miljard ondanks begroot tekort
Nederlandse gemeenten rapporteerden in 2025 samen een exploitatiesurplus van €3,2 miljard, veel hoger dan het begrote tekort. De overheid zegt dat een deel van het resultaat eenmalig was. Tegelijkertijd blijven er zorgen over het vermogen van gemeenten om hun verantwoordelijkheden af te stemmen op de financiering en uitvoeringscapaciteit.

Beoordelingsinformatie wordt opgehaald.
Nederlandse gemeenten boekten in 2025 samen een exploitatiesaldo van €3,2 miljard, hoewel ze een tekort van €724 miljoen hadden begroot, volgens het jaarlijkse financiële overzicht van de overheid. De cijfers wijzen op sterke jaarresultaten, maar volgens de overheid moeten gemeenten hun ambities, verantwoordelijkheden, middelen en uitvoeringscapaciteit nog beter op elkaar afstemmen.
In het overzicht, dat minister van Binnenlandse Zaken Pieter Heerma naar het parlement stuurde, staat dat 85 procent van de gemeenten het jaar met een overschot afsloot. Dit patroon is niet nieuw: sinds 2020 rapporteerden gemeenten in hun jaarrekeningen positieve resultaten, terwijl hun begrotingen tekorten voorspelden.
De overheid zegt dat een deel van het verschil komt doordat gemeenten hun plannen in de loop van het jaar niet volledig uitvoerden. Ook merkt de overheid op dat het overschot van €3,2 miljard deels werd vergroot door een eenmalige betaling van €728 miljoen in september 2025 ter compensatie van tekorten in de jeugdzorg in 2023 en 2024; in 2025 stonden daar geen overeenkomstige kosten tegenover.
De gemeentelijke schuld bleef op 41 procent van de inkomsten, terwijl de solvabiliteit — het aandeel van de bezittingen dat niet met schulden is gefinancierd — licht steeg tot 40 procent. Volgens de overheid verwachten veel gemeenten de komende jaren desondanks tekorten, onder meer door een lagere algemene uitkering vanaf 2028 en het aflopen van aanvullende financiering voor de jeugdzorg.
Ook de resultaten van provincies waren in 2025 over het geheel genomen positief: samen boekten ze een overschot van €561 miljoen, terwijl twee van de 12 provincies een tekort hadden. Hun solvabiliteit bedroeg 68 procent en hun schuldquote was negatief. Dat betekent dat ze meer geld hadden uitgeleend en aan liquide middelen bezaten dan ze hadden geleend.
Een door de overheid ingestelde commissie moet in januari 2027 advies uitbrengen over hervormingen in de jeugdzorg en bijbehorende afspraken. Naar verwachting zal dat advies zwaar meewegen bij besluiten over de wettelijke financieringsplicht van het Rijk. Die besluiten worden genomen in het kader van het begrotingsproces voor het voorjaar van 2027.
Volgens de overheid brengt ze in kaart hoeveel beleidsvrijheid overheden op verschillende terreinen hebben en ontwikkelt ze een ‘balansscan’ waarmee de nationale en lokale overheden kunnen beoordelen of verantwoordelijkheden, middelen en uitvoeringscapaciteit op elkaar aansluiten. Het volgende jaarlijkse overzicht van de gemeentefinanciën moet deze informatie bevatten.
Log in om dit artikel een duimpje omhoog of omlaag te geven.
Uit de discussie
Besloten testdiscussie. Reacties zijn meningen van lezers en worden nog niet automatisch op feiten gecontroleerd. Bewerken kan tot 60 seconden na plaatsing.
De volgorde geldt voor hoofdreacties; antwoorden staan daaronder van oud naar nieuw. Nieuwe reacties en likes kunnen de volgorde wijzigen. Ververs voor de actuele rangschikking.
Reacties laden…