Alle nieuwsartikelenNMC RESEARCH

Onderzoek schat koloniale inkomsten Oranje-Nassau op bijna €576 miljoen

Onderzoek dat in Leiden werd gepresenteerd, schat de historische koloniale inkomsten van het Huis Oranje-Nassau op bijna €576 miljoen. Het grootste deel kwam uit het voormalige Nederlands-Indië.

Tijdelijk rubriekbeeld · AI-illustratie
Statistieken laden…

Wat is er gewijzigd? · 15-10-2026, 08:26 UTC

Beoordelingsinformatie wordt opgehaald.

Een vijfdelig onderzoek naar het koloniale verleden van de Nederlandse koninklijke familie werd op 2 oktober in Leiden gepresenteerd. Dat vestigde opnieuw de aandacht op de manier waarop onder koloniaal bewind uitingen van loyaliteit aan het Huis Oranje-Nassau werden georganiseerd. [4]

Het persbureau ANP meldde dat volgens het onderzoek het enthousiasme voor de dynastie werd afgedwongen binnen ongelijke machtsverhoudingen. Historicus Esther Captain beschreef zorgvuldig geregisseerde vertoningen van imperiale eenheid, die uitsluiting, ongelijkheid en verzet verhulden. Ze zei dat kritiek op het koningshuis en ander publiekelijk verzet vaak het zwijgen werd opgelegd. [1]

De uitgever beschrijft koninklijke portretten in klaslokalen, festivals en onderwijs dat loyaliteit moest bevorderen. Volgens de uitgever gingen uitbundige vieringen ook samen met spot en protest. Openbare ceremonies kunnen daarom niet zonder meer worden gezien als een maatstaf voor wat mensen privé geloofden. [2]

Het bredere project bestrijkt de Nederlandse koloniale geschiedenis van ongeveer 1600 tot nu. De door Captain en Guno Jones geredigeerde bundel bevat perspectieven uit Indonesië, Suriname, de Caribische eilanden en de postkoloniale diaspora in Nederland. [2][3][4]

Hoofdonderzoeker Gert Oostindie zei dat de Oranjes het kolonialisme symbolisch hielpen legitimeren, maar slechts bij uitzondering doorslaggevend waren bij het vormgeven van het koloniale beleid, meldde NOS. [5]

Koning Willem-Alexander, die het onderzoek in 2022 initieerde, ontving de boeken en erkende dat zijn voorgangers het kolonialisme en de slavernij actief hadden gesteund, onder meer door verzet te onderdrukken. Captain drong erop aan dat excuses voor slavernij worden gevolgd door actie tegen onrecht en ongelijkheid van vandaag. [6][1]

Update

Tijdens de presentatie van onderzoek naar de koloniale geschiedenis van het Huis Oranje-Nassau in Leiden op 2 oktober zei Willem-Alexander dat eerdere stadhouders en koningen zich niet alleen niet tegen kolonialisme en slavernij hadden verzet. Volgens hem hadden de onderzoekers aangetoond dat zij beide actief steunden, onder meer door in te stemmen met de onderdrukking van verzet. [6]

De koning noemde het een pijnlijke conclusie dat er geen leiders waren geweest die het koloniale systeem wilden uitdagen. Hij erkende dat eerdere vorsten waren gevormd door de heersende opvattingen van hun tijd, maar zei dat afwijkend leiderschap een verschil had kunnen maken. Hij stelde die periode tegenover de regeringen van koningin Juliana en koningin Beatrix, die volgens hem betrokken waren bij postkoloniale gemeenschappen. [6]

Willem-Alexander zei dat de bevindingen hem zouden aansporen zijn eed na te komen om de vrijheid en rechten van Nederlanders en inwoners te beschermen. Hij zei dat hij en de koningin zich zouden blijven inzetten voor verbinding, heling en verzoening. [6]

Update

Onderzoekers die de koloniale geschiedenis van het Huis Oranje-Nassau bestuderen, beschrijven uiteenlopende hedendaagse verhoudingen tot de monarchie in Suriname, Indonesië en het Caribisch gebied. Hun bevindingen werden op 2 oktober als onderdeel van een vijfdelig onderzoek aan koning Willem-Alexander gepresenteerd. [7] [8]

In Suriname beschrijven de onderzoekers een verschuiving: de monarchie werd eerst gezien als een bron van erkenning en verbondenheid, maar geldt nu eerder als een kwestie van politieke en juridische verantwoordelijkheid. WNL meldt dat het onderzoek ook groeiende twijfel beschrijft over de vroegere opvatting dat de monarchie de instelling was die de slavernij afschafte. [8]

Het beeld van Indonesië is anders. WNL meldt dat het koningshuis daar niet rechtstreeks wordt vereenzelvigd met koloniale onderdrukking, hoewel het kolonialisme er breed wordt veroordeeld. Volgens WNL speelt het koningshuis een kleine rol in het geschiedenisonderwijs en zijn oproepen tot genoegdoening er minder prominent dan in Suriname. [8]

Voor de Caribische eilanden beschrijft WNL de banden met Nederland en de monarchie als pragmatisch. Sommigen zien de monarchie als iets anders dan de Nederlandse staat, terwijl kwesties rond zelfbeschikking en gelijkheid blijven spelen. [8]

Update

Onderzoekers die betrokken zijn bij een studie naar het koloniale verleden van het Nederlandse koningshuis verschillen van mening over wat hierna onderzocht moet worden. Hoofdonderzoeker Gert Oostindie vertelde Nieuws.nl in opmerkingen die op 2 oktober 2026 werden gemeld dat het team in vier jaar vijf boeken had gemaakt. Verder onderzoek was mogelijk, zei hij, maar de hoofdlijnen van de geschiedenis stonden nu goed vast. Het project onderzocht de rol van het Huis Oranje van 1600 tot nu. [10]

Een onderzoeker pleitte voor meer onderzoek naar de geschiedenis van inheemse volken. Een andere, niet bij naam genoemde onderzoeker zei dat ze de koning om meer financiering had gevraagd voor onderzoek naar nazaten van mensen van kleur. Ze zei te hopen dat hij op haar verzoek zou ingaan. [10]

Oostindie erkende dat een groot deel van het werk ging over besluiten die in Nederland over de koloniën waren genomen, en niet over het leven in de koloniën zelf. Volgens hem was er ruimte voor verder onderzoek naar de perspectieven van mensen die onder Nederlands bewind leefden. [10]

Update

Volgens het onderzoek kwam bijna €566 miljoen van de geschatte koloniale inkomsten uit het voormalige Nederlands-Indië — ongeveer 98% van het gemelde totaal. ANP beschrijft de berekening als netto-inkomsten omgerekend naar euro's en zegt dat het merendeel van de opbrengsten voortkwam uit de negentiende-eeuwse Nederlandse Handel-Maatschappij en Billiton Maatschappij, en niet uit de vroegere Nederlandse Oost- en West-Indische Compagnieën. [11] [12]

De onderzoekers concludeerden ook dat het Huis Oranje-Nassau vrijwel niets verdiende aan de trans-Atlantische slavenhandel en de slavernij in het Caribisch gebied, meldt ANP. NOS zegt dat de onderzoekers die uitkomst in verband brachten met verliezen van de West-Indische Compagnie. Het gaat om inkomsten uit die activiteiten, niet om de bredere rol van de monarchie: hoofdonderzoeker Gert Oostindie beschreef eeuwenlange actieve koninklijke steun voor het kolonialisme, waaronder de slavernij. [11] [5]

In zijn reactie op het onderzoek erkende koning Willem-Alexander dat Nederlandse stadhouders en monarchen het kolonialisme en de slavernij actief hadden gesteund, onder meer door verzet te onderdrukken. [6]

Log in om dit artikel een duimpje omhoog of omlaag te geven.

Uit de discussie

Besloten testdiscussie. Reacties zijn meningen van lezers en worden nog niet automatisch op feiten gecontroleerd. Bewerken kan tot 60 seconden na plaatsing.

Log in met een bevestigd lezersaccount en stel je gebruikersnaam in om reacties te lezen en deel te nemen.

De volgorde geldt voor hoofdreacties; antwoorden staan daaronder van oud naar nieuw. Nieuwe reacties en likes kunnen de volgorde wijzigen. Ververs voor de actuele rangschikking.

Reacties laden…