VN-afgevaardigden verdeeld over aanpak van ruimtewapens

Afgevaardigden in de ontwapeningscommissie van de Algemene Vergadering van de VN waren het woensdag 21 oktober eens dat de ruimte vreedzaam moet blijven, maar verschilden van mening over hoe een wapenwedloop daar kan worden voorkomen. Sommigen riepen op tot een juridisch bindend, verifieerbaar akkoord; anderen stelden dat vrijwillige gedragsregels de risico’s sneller zouden verkleinen. Het debat leverde geen onmiddellijke overeenstemming op over een vervolgaanpak.

Dat onderscheid is van belang omdat het Ruimteverdrag van 1967 objecten met kernwapens of andere massavernietigingswapens in een baan om de aarde verbiedt, maar geen algemeen verbod oplegt op alle soorten wapens daar.

De vertegenwoordiger van Ghana zei dat transparantie- en vertrouwenswekkende maatregelen bindende verplichtingen konden aanvullen, maar niet vervangen. De vertegenwoordiger van het Verenigd Koninkrijk betoogde dat een verbod op het plaatsen van wapens in de ruimte moeilijk te verifiëren zou zijn: objecten bevinden zich ver weg, bewegen snel en kunnen hun lading verbergen. Hij gaf de voorkeur aan niet-bindende normen en richtlijnen. De standpunten waren niet netjes in twee kampen verdeeld. In zijn verklaring aan de commissie steunde de Heilige Stoel zowel vooruitgang richting bindende maatregelen als stappen om transparantie en vertrouwen op te bouwen.

Het debat leidde ook tot beschuldigingen over huidige ruimteactiviteiten. Volgens het verslag van de VN beschuldigde de Amerikaanse vertegenwoordiger Rusland en China ervan ruimtewapens te ontwikkelen en in te zetten. Hij noemde specifiek de Russische militaire satelliet COSMOS 2612 en zei dat die opzettelijk gevaarlijk dicht bij een commerciële satelliet was gekomen en dat het gedrag ervan leek te passen bij een wapenoperatie.

Satelliettracker Marco Langbroek schatte op basis van baangegevens dat COSMOS 2612 op 17 oktober om 18:15 UTC ongeveer 1–2 kilometer van de commerciële satelliet ICEYE-X36 verwijderd was. Hij zei dat de satellieten vroeg op 18 oktober mogelijk nog dichter bij elkaar zijn gekomen, maar dat onzekerheden in de gegevens het moeilijk maakten de kleinste afstand vast te stellen. In de baangegevens van ICEYE-X36 zag hij geen aanwijzing dat de satelliet was geraakt of verstoord. Op 21 oktober om 10:30 UTC schatte hij dat de satellieten ongeveer 480 kilometer van elkaar verwijderd waren. De tracking ondersteunt een verslag van een nauwe nadering, niet de conclusie dat COSMOS 2612 een wapen was.

Carlos Mario Foradori, voorzitter van een bestaande VN-werkgroep voor het voorkomen van een wapenwedloop in de ruimte, vertelde de commissie dat landen hadden gesproken over de bescherming van civiele satellietdiensten en de veilige werking van objecten die dicht bij elkaar komen. Hij erkende dat er nog steeds meningsverschillen waren, maar betoogde dat het uitblijven van onmiddellijke overeenstemming niet betekende dat de gesprekken geen vooruitgang hadden geboekt.