Nederlands mensenrechteninstituut waarschuwt dat toezicht op demonstraties mensen kan afschrikken

Het College voor de Rechten van de Mens heeft gewaarschuwd dat overheidstoezicht op demonstraties mensen ervan kan weerhouden hun recht om te protesteren uit te oefenen, vooral als ze vrezen dat gevoelige informatie over hun politieke of religieuze overtuigingen wordt verzameld.

ANP berichtte over de waarschuwing. Het College zegt dat autoriteiten informatie nodig hebben om demonstraties veilig te organiseren, maar dat persoonsgegevens verzamelen, bewaren of delen zonder duidelijke wettelijke grondslag problematisch is. Volgens het College kan het gecombineerde effect van toezichtmaatregelen mensenrechten schenden.

Politie en gemeenten kunnen sociale media in de gaten houden, straatcamera’s gebruiken of gespecialiseerde teams inzetten om informatie te verzamelen, aldus het bericht. Het College stelt dat wetgeving met duidelijke grenzen aan digitaal toezicht ontbreekt. Ook zegt het dat bijna alle demonstraties in Nederland zonder incidenten verlopen, terwijl incidenten vaak aanleiding zijn voor oproepen tot strengere regels en meer controle.

Collegevoorzitter Rick Lawson zei dat het risico bestaat dat mensen demonstraties mijden uit angst om in de gaten te worden gehouden. Hij riep politici en ambtenaren op weerstand te bieden aan wat het College een ‘regeldrangreflex’ noemt: na incidenten nieuwe regels invoeren en om extra bevoegdheden vragen. In plaats daarvan pleit het College voor transparantie, vertrouwen bij het publiek en een duidelijk wettelijk kader om de rechten en privacy van demonstranten te beschermen.

Het College heeft eerder betoogd dat demonstraties essentieel zijn voor de democratie en dat autoriteiten er ruimte voor moeten bieden, ongeacht hun boodschap. Ook heeft het gezegd dat geweld, intimidatie en dwang niet verenigbaar zijn met het demonstratierecht. In recente brieven aan het parlement riep het College wetgevers op de demonstratierechten niet te politiseren en vreedzame demonstraties te beschermen, ongeacht hun politieke inhoud.