Vijf van de zeven Nederlandse reptielensoorten namen in 12 jaar af

Vijf van de zeven reptielensoorten in Nederland zijn de afgelopen 12 jaar afgenomen, volgens nieuwe cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) en reptielenbeschermingsorganisatie RAVON. Alleen de muurhagedis nam toe; de hazelworm bleef stabiel.

De cijfers volgen de populatietrends van 2014 tot 2025. Voor alle zeven soorten samen lag het aantal in 2025 ongeveer op hetzelfde niveau als in 1994, na een algemene afname sinds 2014.

De populatie muurhagedissen is sinds 1995 meer dan vervijfvoudigd, hoewel de groei de afgelopen jaren is afgevlakt. Volgens het CBS hebben habitatbeheer, waaronder het verbinden van leefgebieden, en een warmer klimaat mogelijk aan de ommekeer bijgedragen.

Ook de zandhagedis en de hazelworm zijn sinds 1994 in aantal toegenomen, maar hun recentere trends verschillen: het aantal zandhagedissen is sinds 2014 sterk gedaald, terwijl de hazelworm stabiel is gebleven. Volgens het CBS kunnen overwoekering van het leefgebied en een afname van voedsel, met name insecten, de zandhagedis parten spelen.

De levendbarende hagedis heeft op lange termijn de sterkste afname doorgemaakt: de populatie was in 2025 bijna 75% kleiner dan in 1994. De gladde slang is sinds 1997 met meer dan 60% afgenomen. Volgens het CBS kan een kleiner voedselaanbod een van de factoren zijn voor de gladde slang. Een veranderend klimaat kan daarnaast soorten treffen die beter gedijen in koelere, nattere omstandigheden, waaronder de levendbarende hagedis en de adder.

De adder is sinds 2006 afgenomen en het aantal ringslangen daalt de afgelopen 12 jaar, na een toename tussen 1994 en 2013. Het CBS en RAVON volgen reptielenpopulaties via het Netwerk Ecologische Monitoring; de cijfers zijn indexen van populatietrends en geen tellingen van elk dier.