VN-leden botsen over het einde van de missie in de Westelijke Sahara

De Algemene Vergadering van de VN debatteerde op 10 november over de vraag waarom de missie in de Westelijke Sahara zonder mandaat was komen te zitten. Rusland en de Verenigde Staten verdedigden concurrerende voorstellen, die allebei in de Veiligheidsraad sneuvelden.

Het mandaat van de VN-missie voor het referendum in de Westelijke Sahara, bekend als MINURSO, liep op 31 oktober af, na 35 jaar. Een VN-woordvoerder zei op 6 november dat een team was aangesteld om de missie af te bouwen, onder meer door militaire waarnemers te repatriëren en VN-materieel af te handelen.

De missie werd opgericht na een door de VN bemiddeld staakt-het-vuren in 1991, om toezicht te houden op het bestand en te helpen bij de voorbereiding van een referendum over de toekomst van het gebied. De stemming vond nooit plaats vanwege onenigheid over wie stemgerechtigd zou zijn. Marokko annexeerde de voormalige Spaanse kolonie in 1975, wat leidde tot een conflict met het Polisario-front, dat onafhankelijkheid voor het Sahrawi-volk nastreeft.

Op 30 oktober sprak Rusland zijn veto uit over een door de VS opgesteld resolutievoorstel dat het mandaat van de missie zou hebben verlengd en het autonomievoorstel van Marokko opnieuw als basis voor onderhandelingen zou hebben bevestigd, volgens het verslag van de VN over het debat in de Algemene Vergadering. Elf van de 15 leden van de Veiligheidsraad stemden voor, één tegen en drie onthielden zich. Associated Press meldde dat het voorstel ook voorzag in beëindiging van de vredesmissie in april 2027 en vervanging door een politieke missie.

Rusland diende vervolgens een technische verlenging van één jaar in. Dat voorstel kreeg drie stemmen voor, één tegen en 11 onthoudingen. De Verenigde Staten stemden tegen, maar dat was geen veto: het voorstel haalde de negen benodigde stemmen voor aanneming niet.

Tijdens de vergadering stelde de Russische vertegenwoordiger dat de Amerikaanse tekst het Polisario-front marginaliseerde en het standpunt van Marokko weerspiegelde. Ze verwierp de beschuldigingen dat Moskou het einde van de missie had veroorzaakt en wees op het alternatieve voorstel van Rusland.

De Amerikaanse vertegenwoordiger zei dat het Russische voorstel verwijzingen naar het autonomievoorstel van Marokko wilde schrappen. ‘Het was geen verlenging, maar een terugdraaiing’, zei hij.

De vertegenwoordiger van de Europese Unie waarschuwde dat het abrupte einde van de missie het risico op misrekeningen en instabiliteit vergrootte. Namibië verwelkomde het Russische veto en betoogde dat het Amerikaanse voorstel het zelfbeschikkingsrecht zou hebben verzwakt.