VN-expert roept op tot omslag van ‘oorlogseconomieën’, terwijl mensenrechtenorgaan waarschuwt voor financieringstekorten

Een deskundige van de Verenigde Naties heeft regeringen en bedrijven opgeroepen investeringen weg te halen bij wat hij “oorlogseconomieën” noemde en die naar vrede te verleggen. De voorzitter van de Mensenrechtenraad waarschuwde ondertussen dat financieringstekorten het werk van het orgaan belemmeren.

Surya Deva, de speciale VN-rapporteur voor het recht op ontwikkeling, vertelde de Derde Commissie van de Algemene Vergadering dat de wereldwijde militaire uitgaven in 2025 ongeveer $2,9 biljoen bedroegen. Dat jaar werden 65 conflicten tussen staten geregistreerd in 35 landen, zei hij, het hoogste aantal sinds de Tweede Wereldoorlog. Hij betoogde dat “meer wapens niet meer vrede betekenen”.

Deva zei dat sommige staten en bedrijven profiteren van conflicten, onder meer via wapens, technologie en bouwactiviteiten. Hij riep op tot krachtigere preventieve diplomatie en systemen voor vroegtijdige waarschuwing, verantwoording voor internationale misdrijven en hervorming van de Veiligheidsraad. Een economie gericht op vrede moet volgens hem ook sociale onrechtvaardigheid aanpakken en de grieven van mensen die achterblijven.

Tijdens de bijeenkomst klonk opnieuw de oproep om het recht op ontwikkeling juridisch bindend te maken. Zamir Akram, voorzitter-rapporteur van de Werkgroep voor het Recht op Ontwikkeling, zei dat een voorgesteld verdrag van ontwerptekst naar goedkeuring door de Algemene Vergadering moet gaan. Volgens hem hadden beperkingen op de VN-begroting de vergadertijd van de werkgroep teruggebracht tot vier dagen, waardoor die niet met verschillende deskundigen in gesprek kon gaan.

De voorzitter van de Mensenrechtenraad, Sidharto Reza Suryodipuro, zei dat de Raad 100 resoluties had aangenomen, één speciale zitting had gehouden en drie spoeddebatten had belegd. Hij riep op tot toereikende, voorspelbare financiering en meer steun voor deelname van de minst ontwikkelde landen en kleine eilandstaten, en voor veilige en open deelname van maatschappelijke organisaties.

Afgevaardigden waren het oneens over de landspecifieke mandaten van de Raad. De Noordse en Baltische landen en Uruguay waarschuwden dat bezuinigingen en onderfinanciering de mensenrechtenmonitoring en reacties op urgente situaties konden verzwakken. China, Venezuela en Cuba uitten kritiek op mandaten die zonder instemming van een staat worden opgelegd; Israël beschuldigde de Raad ervan niet universeel te zijn en riep op tot beëindiging van de specifieke mandaten voor Israël en het Bezette Palestijnse Gebied.

Het debat volgde op een eerdere bespreking in de Algemene Vergadering van het jaarverslag van de Raad, waarin sprekers ook hun zorgen uitten over financiering en de bescherming van mensenrechten. Tijdens het eerdere debat