Uitslag Amerikaanse midterms roept in Israël vragen op over de toekomst van de alliantie

De Democraten behaalden bij de midterms van 3 november een meerderheid in zowel het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden als de Senaat. Dat riep in Israël vragen op over de toekomst van de langdurige alliantie met Washington. President Donald Trump blijft in het Witte Huis en de verkiezingsuitslag betekent op zichzelf niet dat het Amerikaanse beleid verandert.

Tijdens de campagne uitten veel Democratische kandidaten kritiek op Israëls optreden in Gaza en op de bezette Westelijke Jordaanoever. Udi Sommer, politicoloog aan de Universiteit van Tel Aviv, zei tegen Reuters dat de Democraten druk zouden kunnen uitoefenen via hoorzittingen, parlementair toezicht en begrotingsmaatregelen, hoewel de president veel zeggenschap over het buitenlands beleid behoudt.

De Israëlische politiek- en veiligheidsanalist Yaakov Katz zei tegen de BBC dat defensiesamenwerking ingewikkelder zou kunnen worden. Hij wees op Israëls afhankelijkheid van in de VS gemaakte vliegtuigen, wapens en reserveonderdelen.

Een Amerikaanse functionaris, die de BBC anoniem te woord stond omdat diegene niet gemachtigd was om in het openbaar te spreken, verwachtte dat de relatie zou veranderen, maar zei dat de fundamentele basis ervan intact zou blijven.

De uitslag heeft ook verschillende opvattingen binnen de regering-Trump aan het licht gebracht. Vicepresident JD Vance gaf de oorlog met Iran de schuld van de Republikeinse nederlaag en verwees naar een opiniepeiler die kiezers had gevraagd die de partij hadden verlaten wat hen zou doen terugkeren. Vance zei dat het veranderen van de relatie met Israël een van de vier belangrijkste antwoorden was.

De Amerikaanse ambassadeur in Israël, Mike Huckabee, was het niet eens met de suggestie dat Republikeinse kiezers zo’n verandering wilden. Hij zei tegen de Israëlische zender Channel 12 dat hij niet dacht dat dit was wat de kiezers wilden.

In Israël hebben politieke rivalen van Netanyahu de Amerikaanse uitslag aangegrepen om hun zaak tegen hem te bepleiten. Oppositiepoliticus Yair Golan zei dat de uitslag liet zien hoe schadelijk Netanyahu was geworden voor Israëls aanzien bij zowel Democraten als Republikeinen, meldde Reuters.

Gadi Eisenkot, een belangrijke kandidaat om Netanyahu op te volgen, beloofde dat een regering onder zijn leiding het partnerschap met de VS zou verdiepen, de steun van beide Amerikaanse partijen zou versterken en constructief met Trump zou samenwerken.

De vorming van een eigen regering in Israël is nog niet rond. Op 5 november zei president Isaac Herzog dat partijen die 67 leden van de Knesset vertegenwoordigden Eisenkot hadden aanbevolen om een regering te vormen, terwijl partijen die 46 leden vertegenwoordigden Netanyahu hadden aanbevolen. Herzog waarschuwde dat wederzijdse veto’s tussen en binnen de blokken de uitkomst onzeker maakten. Hij zei dat hij van plan was om zondag 8 november iemand met de opdracht te belasten.