VK onthult energiefonds van £2 miljard naast hypothetisch scenario van £1 biljoen voor de Noordzee

De Britse regering heeft een Energy Wealth Fund van £2 miljard aangekondigd om te investeren in projecten voor hernieuwbare en koolstofarme energie. Het plan werd woensdag bekendgemaakt, tegelijk met de goedkeuring van het gasveld Jackdaw. Een veel hoger bedrag dat minister van Financiën John Healey noemt — £1 biljoen — geeft aan wat Groot-Brittannië decennia geleden onder een ander beleid had kunnen opbouwen, niet wat het nieuwe fonds waard is.

Het Energy Wealth Fund komt onder het bestaande National Wealth Fund te vallen en investeert in projecten in het hele VK. Volgens de BBC wordt de aanvankelijke £2 miljard overgeheveld uit het moederfonds. De regering noemt dit bedrag een eerste kapitaalinjectie en zegt dat toekomstige belastinginkomsten uit Noordzeeolie en -gas naar het nieuwe fonds zullen vloeien, maar in haar aankondiging noemt ze geen aandeel of tijdschema voor die overdrachten.

Volgens Faisal Islam, economieredacteur van de BBC, schatte een interne modellering van het ministerie van Financiën dat een fonds ongeveer £1 biljoen had kunnen bereiken als £200 miljard aan historische Noordzee-inkomsten was geïnvesteerd, nooit was opgenomen en een rendement had opgeleverd dat vergelijkbaar was met dat van het Noorse oliefonds. Dat is een schatting van een hypothetisch beleggingssaldo. Daaruit volgt niet dat de overheidsfinanciën van Groot-Brittannië £1 biljoen beter af zouden zijn geweest: de overheid had de inkomsten die aan de begroting werden onttrokken ook moeten vervangen, met andere belastingen, leningen of uitgavenbesluiten.

Een eerder document van de Britse regering stelde de cumulatieve belastinginkomsten uit olie- en gasproductie in 2019–20, omgerekend naar prijzen van dat tijdvak, op ongeveer £350 miljard. Dat bedrag kan niet rechtstreeks worden vergeleken met de £200 miljard uit het scenario van het ministerie van Financiën zonder te weten op welke prijsbasis dat laatste bedrag berust, op welke jaren het betrekking heeft en welke belastingcategorieën erin zijn opgenomen.

Noorwegen stortte in 1996 voor het eerst geld in zijn fonds. De beheerder zegt dat het fonds in het buitenland belegt en begrotingstekorten kan helpen opvangen — anders dan in het scenario van het ministerie van Financiën waarin niets wordt opgenomen en anders dan bij de geplande binnenlandse energie-investeringen van het VK. Het rendement uit het verleden biedt daarom geen voorspelling voor het nieuwe fonds. HMRC registreerde in 2024–25 £4,5 miljard aan belastinginkomsten uit de Britse olie- en gasproductie, tegenover £6,1 miljard het jaar daarvoor; hoeveel van de toekomstige inkomsten naar het Energy Wealth Fund gaat, moet nog worden besloten.