Oekraïne en Rusland plannen humanitaire pauze in Olesjky, maar startdatum omstreden

Oekraïne en Rusland hebben plannen aangekondigd om het vuren te staken voor een humanitaire operatie in en rond het door Rusland bezette Olesjky, waar burgers kampen met ernstige tekorten aan voedsel en medicijnen. Volgens hun militaire verklaringen gaat de pauze in op 27 oktober. Het Witte Huis, dat de Amerikaanse first lady Melania Trump de eer geeft voor het tot stand brengen van de regeling, zegt dat het staakt-het-vuren op 29 oktober begint.

Beide militaire aankondigingen noemen hetzelfde tijdstip: 03:00 uur in Kyiv en 04:00 uur in Moskou op dinsdag 27 oktober, overeenkomend met 01:00 GMT. De Oekraïense ombudsman Dmytro Lubinets vertelde Associated Press dat de pauze twee dagen vóór de hulpmissie zou beginnen. Dat kan verklaren waarom 29 oktober ook in berichten over de operatie wordt genoemd, maar daarmee is de expliciete verklaring van het Witte Huis dat het *staakt-het-vuren* die dag begint nog niet verklaard.

Lubinets, die zegt het Oekraïense onderhandelingsteam te hebben geleid, beschreef een gefaseerd plan om routes van mijnen te ontdoen, hulpgoederen binnen te brengen en inwoners die willen vertrekken daartoe de gelegenheid te geven. De Russische chef van de generale staf, Valeri Gerasimov, zei dat zijn troepen verkenningen en veilige doorgang voor een humanitair konvooi zouden regelen. De precieze grenzen van de geplande pauze zijn onduidelijk: het Oekraïense leger verwijst naar een aangewezen gebied, terwijl Rusland het heeft over de richting Cherson. Lubinets heeft een groter gebied beschreven, met de routes die nodig zijn voor de operatie.

Olesjky ligt aan de andere kant van de Dnipro tegenover het door Oekraïne gecontroleerde Cherson en is sinds de eerste dagen van de grootschalige invasie in 2022 door Rusland bezet. Inwoners vertelden de BBC vorige maand over honger en beperkte medische zorg. Volgens een schatting van het Witte Huis zijn er nog 1.700 tot 2.000 mensen in de stad, onder wie ongeveer 50 kinderen. Een Oekraïense schatting die de BBC meldde, komt uit op ongeveer 6.000 mensen, onder wie 200 kinderen, in de stad en de omliggende gebieden. Geen van beide cijfers is een telling van mensen die van plan zijn te vertrekken.

Het Witte Huis noemt Melania Trump de enige bemiddelaar bij de regeling. Lubinets bedankte haar en haar team voor het coördineren van de Oekraïense en Russische onderhandelaars; ook Kremlin-woordvoerder Dmitri Peskov schreef haar een coördinerende rol toe. Pogingen om toegang te krijgen, gingen aan deze aankondiging vooraf: het Vaticaan zegt dat paus Leo XIV president Vladimir Poetin op 16 oktober vroeg om een pauze zodat hulp kon worden verleend en mensen veilig en vrijwillig konden evacueren. Uit die berichten valt niet op te maken in hoeverre elk van die inspanningen de overeenkomst heeft beïnvloed.

Op 24 oktober was de pauze nog niet ingegaan. Wat die voor de inwoners van Olesjky oplevert, hangt af van de vraag of de strijdende partijen zich eraan houden, de routes veilig kunnen worden gemaakt en hulp en vrijwillig vertrek mogelijk zijn.