Finse en Noorse leiders bellen Poetin in aanloop naar geplande gesprekken over Oekraïne

De Finse president Alexander Stubb en de Noorse premier Jonas Gahr Støre spraken dinsdag 27 oktober vanuit Helsinki gezamenlijk met de Russische president Vladimir Poetin. Het was een zeldzaam rechtstreeks gesprek tussen Europese leiders en Moskou over de oorlog in Oekraïne.

De twee leiders zeiden dat ze het gesprek hadden geïnitieerd na overleg met Oekraïne. Het volgde op een bijeenkomst in Oslo op 20 oktober en was bedoeld om Poetin boodschappen over toekomstige onderhandelingen over te brengen. Finland en Noorwegen grenzen allebei aan Rusland en hebben toegezegd Oekraïne te blijven steunen. Støre zei dat ze hadden benadrukt dat de spanningen moesten worden verminderd.

Stubb omschreef het gesprek als openhartig en inhoudelijk, maar zei later dat Poetins standpunten niet hadden verrast. Volgens een Kremlinverslag waarover Anadolu berichtte, hield Poetin vol dat voor duurzame vrede volledig rekening moest worden gehouden met wat Moskou zijn legitieme belangen noemt. Het Kremlin zei ook dat de drie leiders hadden afgesproken rechtstreeks telefonisch contact te houden.

De Oekraïense president Volodymyr Zelensky sprak daarna met Stubb en Støre. Zijn kantoor zei dat hij hen bedankte voor de toelichting en dat ze Poetin hadden aangespoord concrete stappen te zetten om aanvallen die gevolgen hebben voor de Oekraïense energievoorziening en infrastructuur terug te dringen. Ook bespraken ze de voorbereidingen voor geplande gesprekken in november tussen Oekraïense, Amerikaanse en Russische teams in Abu Dhabi. Die gesprekken zijn een voorgestelde volgende stap, geen resultaat van het telefoongesprek van dinsdag.

Stubb en Støre zeiden dat ze namens hun eigen landen spraken, niet namens Europa als geheel. De Deense premier Mette Frederiksen bekritiseerde het telefoongesprek omdat het niet met andere landen was afgestemd. Stubb zei dat alle Noordse landen vooraf waren geïnformeerd, terwijl de Finse omroep Yle, onder verwijzing naar Dagens Nyheter, meldde dat de Zweedse premier Ulf Kristersson zei dat hij zelf niet vooraf op de hoogte was gebracht. Vooraf informeren en gezamenlijk afstemmen zijn verschillende zaken.