Alle nieuwsartikelen

Rusland vraagt VN om verwijzing van Libië naar ICC in te trekken nu eerste proces nadert

Het eerste proces over Libië bij het hof begint naar verwachting in mei 2027, maar de leden van de Veiligheidsraad zijn verdeeld over de bevoegdheid van het hof, Amerikaanse sancties en samenwerking met de Libische autoriteiten.

AI-generated editorial illustration based on the published article topic; not a documentary photograph.
Statistieken laden…

Rusland riep de VN-Veiligheidsraad op 18 november op om de verwijzing van Libië naar het Internationaal Strafhof in te trekken. De leden waren verdeeld over de rol van het hof, nu het eerste proces over de situatie in het land nadert.

Het proces staat gepland om te beginnen op 4 mei 2027, bijna 16 jaar nadat de raad Libië naar het hof verwees. De oproep van Rusland is geen besluit om de rechtsgang te beëindigen; de juridische gevolgen van een hypothetische intrekking zijn onzeker.

Khaled Mohamed Ali El Hishri, een voormalige Libische gevangenisfunctionaris, wordt beschuldigd van 17 oorlogsmisdrijven en misdrijven tegen de menselijkheid wegens vermeende misstanden in de Mitiga-gevangenis in Tripoli. De rechters bevestigden de aanklachten op 16 juli 2026; die bevestiging is geen veroordeling. Hij werd in Duitsland gearresteerd en op 1 december 2025 aan het hof overgedragen.

Zijn verdediging betwistte de rechtsmacht van het hof. In het activiteitenverslag van het ICC staat dat het beroep tijdens de verslagperiode nog liep.

Waarnemend ICC-aanklager Mame Mandiaye Niang zei tegen de raad dat samenwerking met de Libische autoriteiten, het maatschappelijk middenveld en internationale onderzoekers bijdroeg aan de voortgang van zaken. Hij nam op afstand deel aan de vergadering en zei dat hij dit deed vanwege Amerikaanse sancties. Niang staat op de Amerikaanse sanctielijst.

Denemarken, Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk spraken hun steun uit voor het hof, terwijl de Amerikaanse vertegenwoordiger het verzet van Washington herhaalde tegen het uitoefenen van rechtsmacht door het ICC over landen die daarmee niet instemmen. Ook riep hij op tot verantwoording voor ernstige misstanden in Libische detentiecentra.

De VS hebben ook het hof zelf sancties opgelegd, al staat een vergunning bepaalde transacties toe, waaronder salarisbetalingen en betalingen van staten die partij zijn, tot 7 april 2027. Die vergunning heft afzonderlijke beperkingen voor andere gesanctioneerde personen niet algemeen op. Eerder deze maand veroordeelde de Algemene Vergadering van de VN bedreigingen aan het adres van het hof; de VS stemden tegen de resolutie.

Geschil over de NAVO en Europees optreden

De Russische vertegenwoordiger Maria Zabolotskaya beschuldigde het hof ervan de NAVO-interventie in Libië in 2011 en vermeende misstanden door Europese autoriteiten over het hoofd te zien, terwijl het anderen selectief vervolgde.

Het kantoor van de ICC-aanklager heeft beschuldigingen over NAVO-luchtaanvallen wel onderzocht. In een verslag aan de raad uit 2012 zei het dat het geen informatie had gevonden waaruit bleek dat aanvallen met burgerslachtoffers of schade aan burgergoederen opzettelijke aanvallen op burgers of burgerdoelen waren. Die beoordeling stelde niet vast dat elke aanval rechtmatig was.

Human Rights Watch documenteerde ten minste 72 burgerdoden bij NAVO-aanvallen en betwijfelde of verschillende door de organisatie onderzochte locaties legitieme militaire doelen waren. De NAVO hield vol dat al haar doelen militaire doelwitten waren.

In 2025 vroegen advocaten het ICC om 122 Europese functionarissen te onderzoeken wegens vermeende misdrijven tegen migranten, meldde Associated Press. AP berichtte dat een eerder verzoek, waarin geen individuele verdachten werden genoemd, in 2020 was toegelaten als onderdeel van het onderzoek naar Libië. Het latere verzoek was op zichzelf geen aanklacht en stelde niemand schuldig.

Libische rechtsmacht en een openstaand arrestatiebevel

De resolutie van de Veiligheidsraad uit 2011 verplicht de Libische autoriteiten met het hof samen te werken. Daarnaast erkende Libië in 2025 de rechtsmacht van het ICC over vermeende misdrijven op zijn grondgebied tussen 2011 en eind 2027. Een afzonderlijke bepaling in het oprichtingsstatuut van het hof geeft de raad de mogelijkheid om per resolutie een verlengingbare opschorting van 12 maanden van een onderzoek of vervolging te verzoeken.

Niang sprak ook zijn bezorgdheid uit over een andere verdachte van het ICC, Osama Elmasry Njeem, die volgens berichten vrij bleef om functionarissen te ontmoeten, ondanks informatie dat hij in Libië vastzat. Het hof vaardigde in januari 2025 een arrestatiebevel tegen Njeem uit.

Op 2 november verwierpen ICC-rechters Njeems betwisting van de rechtsmacht van het hof, maar stelden zij hun beslissing over de ontvankelijkheid van de zaak uit. Zijn verdediging diende documenten in waaruit bleek dat in Libië een strafzaak was begonnen. De rechters zeiden dat de informatie niet specifiek genoeg was om vast te stellen of de nationale procedure betrekking had op hetzelfde gedrag als het ICC-arrestatiebevel. Ze vroegen de verdediging en Libië om uiterlijk 29 januari 2027 aanvullende informatie.

Log in om dit artikel een duimpje omhoog of omlaag te geven.

Uit de discussie

Besloten testdiscussie. Reacties zijn meningen van lezers en worden nog niet automatisch op feiten gecontroleerd. Bewerken kan tot 60 seconden na plaatsing.

Log in met een bevestigd lezersaccount en stel je gebruikersnaam in om reacties te lezen en deel te nemen.

De volgorde geldt voor hoofdreacties; antwoorden staan daaronder van oud naar nieuw. Nieuwe reacties en likes kunnen de volgorde wijzigen. Ververs voor de actuele rangschikking.

Reacties laden…