MI5 krijgt na zaak rond Agent X meer juridische toetsing, zegt Leveson

Rechters zullen waarschijnlijk minder snel verklaringen van MI5 accepteren zonder ondersteunend bewijs, nadat de dienst rechtbanken heeft misleid in de zaak rond Agent X. Dat heeft de Britse toezichthouder op de inlichtingendiensten gezegd.

Lord Leveson, commissaris voor onderzoeksbevoegdheden en voormalig rechter bij het Court of Appeal, vertelde de BBC dat hij als rechter eerder had geaccepteerd wat de veiligheidsdienst hem vertelde. Hij verwachtte dat rechtbanken nu “veel terughoudender zullen zijn om in de toekomst zaken te accepteren zonder bewijs dat ze onderbouwt”.

Zijn opmerkingen volgen op een uitspraak van het High Court deze maand. Daarin staat dat de bevindingen van een onafhankelijk onderzoek onvermijdelijk gevolgen zouden hebben voor het vertrouwen van rechtbanken in het bewijs van MI5 als organisatie, en dat dit een kritischere toetsing zou kunnen rechtvaardigen. Levesons opmerkingen zijn een verwachting, geen wijziging van de bewijsregels.

De zaak draait om Agent X, een informant van MI5 wiens identiteit door een rechterlijk bevel wordt beschermd. Volgens de BBC gebruikte hij zijn status om zijn voormalige partner, die bekendstaat als Beth, te controleren en te intimideren, en viel hij haar aan met een machete. Beth diende later een claim in tegen MI5, waarin ze stelde dat de dienst haar niet had beschermd.

MI5 vertelde rechtbanken en zijn toezichthouder dat het zich had gehouden aan het beleid om niet te bevestigen of te ontkennen dat X een informant was. In werkelijkheid had een MI5-medewerker zijn status in 2020 bevestigd tegenover een BBC-journalist. Aantekeningen en opnames van de gesprekken brachten de fout later aan het licht.

De toezichthouder concludeerde aanvankelijk dat MI5 de status van X had bekendgemaakt, maar liet zich door de dienst overtuigen om dat oordeel te herzien. In Beths zaak wees het Investigatory Powers Tribunal haar verzoek af om de status van X aan haar en haar advocaten bekend te maken. Het nam het standpunt van MI5 over.

Een onafhankelijk onderzoek onder leiding van Sir John Goldring concludeerde dat de medewerker die met de BBC sprak had gelogen en dat een andere medewerker een verkeerde voorstelling had gegeven van wat hem was verteld. Beide medewerkers betwisten de bevindingen van Goldring. Deze maand besloot het High Court geen procedure wegens minachting van de rechtbank te beginnen. Het zei dat een politieonderzoek een geschiktere route zou zijn als er verdere stappen werden gezet.

De directeur-generaal van MI5, Sir Ken McCallum, heeft de bevindingen van het onderzoek aanvaard en de rechtbanken excuses aangeboden voor het onjuiste bewijs. Ook bood hij Beth excuses aan voor het extra leed. Leveson vertelde de BBC ook dat MI5 na de zaak een nieuw beleid voor informanten en huiselijk geweld heeft ingevoerd.