Vermogensongelijkheid in de eurozone blijft groot in landen die het zwaarst door de schuldencrisis zijn getroffen

De vermogensongelijkheid in de eurozone nam toe tijdens de staatsschuldencrisis van 2010–2013 en is sindsdien als geheel teruggekeerd tot dicht bij het niveau van vóór de crisis. In de zwaarst getroffen landen is de ongelijkheid echter nog steeds groter, volgens een analyse van de Europese Centrale Bank (ECB) van enquêtegegevens over huishoudens.

De auteurs van de ECB zeggen dat de crisis de vermogenskloof tussen 2010 en 2014 vergrootte. Dalende huizenprijzen tastten het nettovermogen aan van huishoudens met een hypotheek, terwijl de spaarmogelijkheden onder druk kwamen te staan, vooral bij armere huishoudens. Aandelenkoersen herstelden daarentegen relatief snel; aandelen zijn vooral in handen van rijkere huishoudens.

De analyse is gebaseerd op de Household Finance and Consumption Survey van het Eurosysteem, waarvoor ongeveer 90.000 huishoudens in 22 landen zijn geïnterviewd. De Gini-maatstaf van de ECB voor vermogensongelijkheid steeg van 68,2 in 2010 naar 69,7 in 2014 en daalde vervolgens naar 68,5 in 2023, dicht bij het beginpunt.

Andere maatstaven laten zien dat het herstel ongelijk verliep. De rijkste 10 procent bezat in 2023 51,8 procent van het nettovermogen van huishoudens, tegenover 50,8 procent in 2010, maar minder dan de piek van 52,6 procent in 2014. Het aandeel van de onderste helft steeg naar 6,2 procent in 2023, van 6 procent in 2010, nadat het in 2014 was gedaald tot 5,4 procent. Een huishouden op het 90e percentiel had in zowel 2014 als 2023 vijf keer zoveel vermogen als het huishouden op de mediaan.

De ECB-onderzoekers stelden vast dat de toename van de ongelijkheid groter was en langer aanhield in Cyprus, Spanje, Griekenland, Ierland, Italië en Portugal dan in andere eurolanden. In deze zes landen bleef de ongelijkheid tot 2021 stijgen en lag die in 2023 nog boven het niveau van 2010 en 2014. In de overige onderzochte landen lag de Gini-maatstaf in 2023 2,1 punten onder het niveau van 2010.

De auteurs wijzen op de moeite die armere huishoudens in de zwaarst getroffen landen hadden om hun spaargeld weer op te bouwen, en op de afname van het woningbezit, vooral onder jongeren. Toen de huizenprijzen herstelden, bezaten minder huishoudens een woning die in waarde kon stijgen. Volgens de ECB hield dit de opwaartse druk op de ongelijkheid in stand.

In de eurozone als geheel veranderde de ongelijkheid tijdens de COVID-19-pandemie volgens de auteurs weinig, deels dankzij overheidssteun. De inflatiepiek van 2021 tot 2023 had uiteenlopende effecten: de stijgende kosten van levensonderhoud tastten het spaargeld van armere huishoudens aan, terwijl inflatie de reële waarde van bezittingen en schulden verlaagde. Volgens de ECB-analyse wogen die laatste effecten, samen met gerichte overheidsmaatregelen, zwaarder dan de druk op het spaargeld en hielpen ze de ongelijkheid enigszins terug te dringen.